Met SIT (systematic inventive thinking) is een van de meest veelbelovende hulpmiddelen op het gebied van ideegeneratie. SIT is een systematische methode voor het analyseren van complexe problemen en het vinden van ideeen voor producten.
De SIT-methodiek heeft haar oorsprong in Israel, waar de methodiek is ontwikkeld aan de Universiteit van Jerusalem. De SIT methodiek is op haar beurt gebaseerd op de TRIZ methodiek, een van oorsprong in Rusland ontwikkelde creativiteits systematiek, met 40 denkrichtingen.
De essentie van de SIT werkwijze
De SIT werkwijze bestaat uit twee fases.
1 Wanneer de denkrichtingen systematisch worden toegepast, ontstaan er tijdens de eerste SIT fase "als vanzelf" nieuwe vormen voor een product. Deze eerste fase van SIT is te vergelijken met het toepassen van een rekenkundige formule: vul de juiste componenten in en de uitkomst rolt eruit.
2 De "creatieve sprong" vindt plaats in de tweede fase, waarin een toepassing of functie bedacht wordt voor de nieuwe vorm. Op dat moment doen mensen een beroep op hun voorstellingsvermogen, om te kunnen bedenken voor wie de nieuwe vorm interessant en bruikbaar is, hoe het gebruikt kan worden en welke behoefte het kan vervullen. Vaak is deze creatieve sprong relatief eenvoudig te nemen voor mensen die deskundig zijn binnen het domein, hetzij omdat ze de markt en producten goed kennen, hetzij omdat ze de onderliggende technologie en toepassingen ervan goed beheersen.
Toepassen van de 5 SIT denkrichtingen is om twee redenen efficient:
- nieuwe ideeen worden alleen gegenereerd vanuit denkrichtingen die een grote succeskans (hit-rate) hebben, dit resulteert in een lijst van ideeen waarvan er maar weinig niet interessant zijn;
- omdat SIT vooral gericht is op het "ontdekken" van toepassingen van een "nieuwe vorm", moeten de ideeen tijdens het "ideation proces" al heel concreet gemaakt worden. Tijdens dit "concretiseringproces" blijkt al heel snel of een idee wel of niet haalbaar is. Niet haalbare ideeen worden dus snel uitgefilterd.
De 5 denkrichtingen van SIT
1 Verwijderen / vervangen
a. Een essentiele component van een product wordt verwijderd, inclusief de functie die het vervult. Voorbeeld: een mobiele telefoon waarop je alleen gebeld kunt worden (het toetsenpaneel is verwijderd).
b. Een essentiele component van een product wordt verwijderd, met behoud van de functie die het vervult. De functie wordt door een andere bestaande component vervuld. Voorbeeld: Touch screen computer (toetsenbord is verwijderd, functie van het toetsenbord is overgenomen door het scherm).
2 Verbinden
Een bestaande component in het systeem krijgt een nieuwe taak (die al in het systeem wordt vervuld door een andere component) toebedeeld. Voorbeeld: een sporthorloge die ook de hartslag kan meten.
3 Vermenigvuldigen
Een bestaande component van een product wordt 1, 2 of "n" keer vermenigvuldigd, met de voorwaarde dat de "kopieen" anders zijn dan het origineel (kleiner, groter, andere kleur, ander geluid, etc.). Voorbeeld: een waterpas met de standaard horizontale en verticale libelle en 3 extra libelles die een helling kunnen meten van 3, 4 en 5 graden.
4 Opdelen en herschikken
Een product wordt opgesplitst in delen; die delen worden anders georganiseerd (in de tijd of in de ruimte). Voorbeeld: Een pakje fruitsap waarbij de "extra vitaminen" in het rietje zitten (in plaats van in de vloeistof). Voordeel is dat het pakje fruitsap langer houdbaar is.
5 Veranderen van afhankelijkheden
Een afhankelijkheid tussen variabelen (bijvoorbeeld "type gebruiker" en "kleur van het product") wordt gecreeerd of juist doorbroken, waardoor een nieuw product ontstaat. Voorbeeld: De Tefal bakpan met de rode stip in het midden: zodra de stip egaal rood is, is de ideale temperatuur bereikt. Hier is een afhankelijkheid gecre�erd tussen de kleur en de temperatuur van de pan.
SIT is niet hetzelfde als brainstormen
Tijdens brainstorming zoekt men al dan niet gestimuleerd door creativiteit technieken - vanuit zo veel mogelijk onverwachte invalshoeken oplossingen voor het vraagstuk (= thinking outside the box). SIT is een techniek die uitgaat van "slechts" 5 vaste invalshoeken of denkrichtingen, maar wel de vijf die aantoonbaar aan de basis liggen van 70% van succesvolle innovaties en probleem oplossingen. Essentieel voor SIT is dat "het bestaande product" het uitgangspunt is voor "het nieuwe" (= thinking inside the box). Wat niet wil zeggen dat er bij SIT geen "out of the box ideeen" ontstaan!
SIT in de praktijk
De optimale toepassing van SIT vindt plaats gedurende meerdere sessiedagen. Belangrijk is dat elk van de 5 denkrichtingen voldoende aandacht krijgt om het onderste uit de kan te halen aan nieuwe ideeen. Het proces waarbinnen de SIT denkrichtingen optimaal tot hun recht komen, kenmerkt zich door een combinatie van:
- een inspirerende uitleg van de methode geillustreerd door voorbeelden van de 5 denkrichtingen
- afwisselende werkvormen om de deelnemers bij het proces te houden
De facilitator speelt bij de SIT werkwijze een cruciale rol - enerzijds om het systematische karakter van het proces en de juiste toepassing van de technieken en onderliggende principes te bewaken, anderzijds om het maximale uit de individuele groepsleden en het groepsproces te halen. Bovendien is een goede voorbereiding cruciaal om de optimale vormgeving van het proces te garanderen (ieder SIT proces is uniek).
|
